Hiçbir Hidrolik Yağ Birbirine Benzemez! 
Hidrolik Yağ Türleri Ve Karışabilirlik Özellikleri

Hazırlayan: Ulrich Hielscher  - Uluslararası Hidrolik Akademisi'nde Boru Hattı Teknolojisi ve Hidrolik Yağlar Eğitmeni, HANSA-FLEX - https://www.hansa-flex.de/magazin

Hidrolik yağ kullanıcıları şunu bilmelidir: İki yağ asla aynı değildir! Pratik deneyimler gösteriyor ki, aynı özelliklere sahip farklı üreticilerin hidrolik yağları bile oldukça önemli farklılıklar gösterebilir.

Karıştırma nedeniyle vanada kavitasyon oluşması

Farklı üreticilerin hidrolik sıvılarını veya aynı üreticinin farklı tiplerini karıştırmak, çamur oluşumuna, topaklanmaya, katkı maddesi reaksiyonlarından kaynaklanan tortulara veya hava tahliye özelliklerinin bozulmasına yol açabilir. Bu durum köpürmeye veya kavitasyon riskinin artmasına neden olabilir. Hidrolik sistemde arızalar ve hasarlar neredeyse kaçınılmazdır. Bu nedenle, birçok hidrolik sistem üreticisi, aynı sınıflandırmadakiler de dahil olmak üzere diğer hidrolik sıvılarla karıştırmayı genellikle yasaklar. Modern yağlayıcılar, çeşitli baz yağlardan ve "bileşenlerden", yani aktif bileşenlerin (katkı maddeleri) karmaşık kombinasyonlarından üretilir. Bu eklenen katkı maddesi kokteyli, baz yağın mevcut özelliklerini geliştirebilir veya nihai ürüne amaçlanan uygulama için gerekli bir özellik kazandırabilir. Farklı baz yağların ve katkı maddesi bileşenlerinin listesi çok uzundur ve deneyimler, hidrolik yağ üreticilerinin bileşimleri konusunda son derece gizli davrandığını göstermektedir.

Karıştırma nedeniyle oluşan tank tortuları

Karışım yoluyla çökelmeler

Genel bir kural olarak: karışabilirlik otomatik olarak uyumluluk anlamına gelmez!
Bağımsız petrol laboratuvarları, hidrolik sorunlarla ilgili günlük çalışmalarına dayanarak, aynı baz yağa, benzer viskoziteye ve karşılaştırılabilir yoğunluğa sahip hidrolik yağların çok iyi karıştığını, ancak farklı katkı maddeleri nedeniyle çalışma sırasında uyumsuzlukların ortaya çıktığını ve bunun da sistemde hidrolik arızalara yol açtığını defalarca rapor etmektedir. 

Tablo 1: Baz yağ gruplarının türleri (API sınıflandırması)

Not: Kimyasal olarak karışabilen maddeler, hidrolik sıvının fiziksel özelliklerini oldukça olumsuz etkileyebilir.

Dikkat! Bazı yağ tedarikçileri teknik veri sayfalarında karışabilirlik özelliğini belirtir ve sadece bunu teyit ederler. Ancak kullanıcı, yağ tedarikçisine şu soruyu sormalıdır:  "Hidrolik yağlar karıştırıldıktan sonra birbirleriyle uyumlu mu?"

Karışabilirlik,  kimyasal bir özelliği tanımlar ve ancak iki sıvının birbirlerinde kolayca ve tamamen çözünmesi durumunda mevcuttur.

Uyumluluk  ise, iki sıvının veya iki hidrolik yağın kolayca karıştırılabileceği, ancak mutlaka kendi özelliklerini koruması gerektiği anlamına gelir. Farklı katkı maddesi paketleri birbirleriyle reaksiyona girmemelidir. Bu durum, farklı adlandırmalara sahip hidrolik yağları karıştırmadan önce, yağ tedarikçisiyle aynı baz yağ özelliklerine ek olarak, katkı maddesi performansının da aynı veya neredeyse aynı olup olmadığı netleştirilmezse ortaya çıkar. Farklı baz yağlara ve farklı katkı maddesi paketlerine sahip yağların karıştırılmasından mümkün olduğunca kaçınılmalıdır. Yağlayıcıların uyumluluğuyla ilgili bilgiler genellikle mevcut değildir veya yağ tedarikçisinden elde edilmesi çok zordur.

Aşağıdaki hidrolik sıvılar asla birbirine karıştırılmamalıdır:
• Farklı sınıflandırmalara sahip hidrolik yağlar (HLP/HLPD/HVLP)
• Çinko içermeyen ve çinko içeren hidrolik yağlar
• Hidrolik yağlar ve motor yağları
• Deterjan özellikli ve deterjan özelliği olmayan yağlar
• Aynı sınıflandırmaya ve markaya ait, ancak farklı viskoziteye sahip yağlar.
• Biyolojik olarak parçalanabilir yağlar (HEES/HEPG/HETG/HEPR) ve mineral yağlar
• Aynı sınıflandırmaya (örneğin, HEES) sahip olmalarına rağmen farklı üreticilerden elde edilen biyolojik olarak parçalanabilir yağlar.
• Farklı sınıflandırmalara sahip biyolojik olarak parçalanabilir yağlar (örneğin HEES ve HETG)
• Glikol bazlı yağlar, diğer tüm sentetik veya mineral yağlarla birlikte.

Aşağıdaki sorunlar ortaya çıkabilir:
• Yüzeyde köpük oluşma riskinin artması
• Hava ayrıştırma kapasitesinde bozulma
• Kavitasyon riskinde artış
• Suya karşı davranış değişikliği
• Conta ve hidrolik hortum aşınması
• Sürtünme özelliklerindeki değişim
• Hidrolik yağın kullanım ömrünün kısalması
• Filtreleme verimliliğinin azalması veya filtre ömrünün kısalması
• Çözünmüş tortular nedeniyle sistem kirliliğinde artış
• Katkı maddesi reaksiyonları nedeniyle çamur, tortu/vernik oluşumunda artış
• Yapışkan bağlar, örneğin çinko sabunu nedeniyle oluşanlar.

Sisteme yeni yağ eklenmesi yalnızca mevcut yağ kalitesi (viskozite, asitlik, oksidasyon) gereklilikleri karşılıyorsa yapılmalıdır. Ayrıca, yeni yağın yalnızca uygun filtre inceliğine (mutlak filtrasyon) sahip dolum pompaları kullanılarak eklenmesi gerektiğini lütfen unutmayın. Aksi takdirde, sisteme kirleticilerin girmesi riski vardır.

Farklı yağları karıştırmaktan kaçının, çünkü %100 sorunsuz bir kombinasyon garantisi yoktur.

Birinci baz yağ ve ikinci baz yağın karıştırlmasıyla elde edilen vernik

Dikkat! Sıvının türüne ve kullanım alanına bağlı olarak, uyumsuzluklar hızlı ve belirgin hidrolik bozulmalar şeklinde kendini gösterebilir. Bununla birlikte, bu bozulmalar dolaylı olarak veya uzun vadede de ortaya çıkabilir.

Saygın hidrolik makine veya sistem üreticileri, yağ karıştırmaya izin vermez ve bunun göz ardı edilmesi durumunda garanti taleplerinin geri çekileceğini belirtir.

Karışımı önlemeye yönelik önlemler
• Sıvı yönetim sisteminin tanıtımı
• Gelen malların yakından incelenmesi gereklidir, çünkü aynı yağ üreticisinden gelen farklı yağlayıcı türleri, uzun harf-rakam kodlarında yalnızca küçük farklılıklar gösterir.
• Kullanılan çeşitli yağlayıcılar için açıkça işaretlenmiş depolama alanlarına sahip, iyi organize edilmiş bir yağ depolama alanı, karışıklık riskini azaltır.
• Çeşitli yağlama maddeleri için kullanılabilen yağ doldurma pompası, kullanımdan sonra boşaltılmalı veya temizlenmeli ve yalnızca yağ türü için özel olarak işaretlenmiş filtre elemanları kullanılmalıdır.
• Bakım personelinin eğitimi ve bilinçlendirilmesi
• “Hidrolik yağların pratik uygulamaları” konusu üzerine

Çözüm
Evet, hidrolik sıvılar genellikle karışabilir özelliktedir – PAG bazlı hidrolik sıvılar bunun istisnasıdır. Ancak, üreticinin karışabilirlik beyanı verdiği yağların gerçekten uyumlu olup olmadığı, ya yağ üreticisinin teknik desteğiyle (umarım yazılı olarak) ya da değilse, ancak laboratuvarda kapsamlı ve zaman alıcı bir uyumluluk analiziyle belirlenebilir. Katkı maddeleri ve baz yağın yanı sıra, farklı karıştırma oranlarında hava ve su ayrımı, köpürme davranışı, asit içeriği ve filtrelenebilirlik gibi özellikler de dikkate alınmalıdır. 
Bağımsız petrol laboratuvarlarından tanı mühendislerinin binlerce petrol örneğinin değerlendirilmesine dayanan deneyimleri, bir yağlayıcının başka bir üreticinin yağıyla veya farklı bir yağ türüyle karıştırılmasının veya kirlenmesinin, sistem arızalarının veya maliyetli hasarların ana nedenlerinden biri olduğunu göstermektedir. 

Not: Hidrolik yağ, yalnızca planlama aşamasında dikkate alınması gereken bir tasarım unsuru değil, aynı zamanda bakım ve onarımda da dikkate alınması gereken bir araçtır ve ilgili uzmanlık gerektirir.

KAYNAK:
Bu makale https://www.hansa-flex.de/magazin sitesinden Türkçeye çevirilerek iktibas edilmiştir.
Orjinal Makale linki: https://shorturl.at/IaxiT 

Ulrich Hielscher

Uluslararası Hidrolik Akademisi'nde Yönetici Ortak, Boru Hattı Teknolojisi ve Hidrolik Yağlar Eğitmeni